8 vragenbak met Frank Willems

1. Wanneer en hoe kwam je voor het eerst in je leven in contact met China ?

Op de middelbare school, in de les Chinese geschiedenis. De leraar vertelde dat er na de val van het keizerrijk een strijd ontbrandde tussen de slechte Sun Yat-sen, links en vriend van Rusland, en de goede Yuan Shi-kuai, een vriend van het Westen, en hoe spijtig het wel was dat de slechte gewonnen had. Later leerde ik dat de Chinezen zelf die Yuan als een krijgsheer beschouwen en Sun als een groot patriot. Mijn nieuwsgierigheid was geprikkeld. Europa bekijkt China door gekleurde brilleglazen, zoveel werd al snel duidelijk.

2. Wie was de eerste Chinees in je leven?

In 1984 kwam ik China voor het eerst en op mijn eentje binnen via Hangzhou. Het onthaal was er heel vriendelijk, ik werd in die onbekende wereld geweldig opgevangen door een vrouwelijke tolk. Het was echt hartelijker dan in de landen die ik voordien bezocht . De Chinezen deden toen nog meer dan nu veel inspanningen om buitenlandse zakenlieden op hun gemak te stellen. Toen ik de volgende keer terugging was mijn tolk getrouwd met een Australiër en vertrokken. In die tijd was het nationaal inkomen 300 dollar per persoon, emigreren was een gegeerd perspectief voor Engelssprekende Chinezen.

3. Waaruit bestaat je huidige China ervaring ?

Na meer dan 20 jaar zaken doen met China heb ik er als vrijwilliger les gegeven, van 2006 tot 2008, aan de normaaluniversiteit van Shenyang. Ik gaf er diverse vakken om de studenten Engelse en Franse taal vertrouwd te maken met de buitenwereld: van internationale handel en financi&eum;n tot Europese cultuur. De interactie met de studenten was heel boeiend. Ik kreeg er ook bijna volledige vrijheid van de academische overheid: alles wat de blik van de studenten kon verruimen was welkom op het programma.

Terug in België geef ik conferenties over China, organiseer studiereizen en ben ik bij het team van de Vereniging België-China dat onlangs een Nederlandstalige informatiesite over China heeft opgestart : www.chinasquare.be

4. Wat maakt China zo verschillend van de rest van de wereld?

West-Europa heeft vanaf de vijftiende eeuw de wereld veroverd en overal zijn denk- en leefwijze binnen gebracht. Alleen de Chinezen wisten daaraan grotendeels te ontsnappen. Dat maakt hen uniek. Ooit reisde ik in China en verbleef op de terugweg enkele weken in Iran: In het Iran van de ayatollahs leek het of ik al terug thuis was! Ook vorig jaar hadden we een intense ervaring: We reisden van China naar letterlijk de andere kant van de wereld: naar Australie; Australie is een ex-colonie en voelt geenszins aan als de andere kant van de wereld, China wel. Chinezen hebben hun eigen denk- en doenpatronen, hun eigen normen over vierduizend jaar ontwikkeld. Uiteraard zijn ze nu niet bereid zomaar westerse normen over te nemen.

5. Waarin ligt het "anders zijn" van Chinezen ?

Chinezen zijn nauwelijks religieus, ze kennen geen erfzonde, geen hemel noch hel.; ieder is voor zijn eigen leven verantwoordelijk zonder pastoor of imam met opgestoken vinger; je leeft maar é&eactue;n keer, maakt er het beste van en dat is het. Meer individualistisch dan wij eigenlijk. Tegelijk zijn Chinezen socialer dan wij: ze leven in een mierenhoop en Malthus is in hun geschiedenis nooit veraf geweest;overleven betekende altijd al samenwerken met de familie, het dorp en de bredere maatschappij. Je vindt die twee aspecten terug in hun dagelijkse gewoonten , bvb hoe ze ongegeneerd vragen stellen die wij als inbreuk op onze privacy ervaren. Maar wat mij meest opvalt en in contrast staat met het leven op ons oude continent is de enorme dynamiek en het geloof dat een betere toekomst maakbaar is, dat problemen er zijn om op te lossen, niet om over te klagen.

6. Hoe heeft China je leven veranderd?

Wat ginds gebeurt is mij gaan fascineren, eerst vanuit een belangstelling voor de ontwikkelingsstrategieën van de derde wereld waar zij altijd al met kop en schouder boven het peloton uitstaken. Door in zaken met China te gaan ben ik erin geslaagd van die interesse mijn beroep te maken.

Nu de ontwikkelde wereld zelf in slechte papieren zit wordt China stilaan een reddingsboei; we kunnen er economisch mee samenwerken, en er valt ook wel iets te leren van hen. Als gepensioneerde besteed ik nu veel tijd aan activiteiten om bij onze bevolking een klaarder beeld te brengen van wat ginds allemaal aan interessants aan het gebeuren is.

7. Wat hebben Chinezen je bijgeleerd?

Soepelheid, pragmatisme. De toekomst is stralend, maar de weg is kronkelend, zei Mao. En Deng voegde eraan toe: om een rivier over te steken kunnen we van steen tot steen springen. Toen ze met hun confucianistische traditie door het Westen onder de voet werden gelopen, hebben ze het westerse Marxisme ingevoerd. Maar zowel Mao als Deng als de huidige partijleiders, zijn gaan experimenteren om dat Marxisme toe te passen op de Chinese realiteit. Het resultaat was destijds de onorthodoxe boerenrevolutie van Mao en vandaag een onorthodoxe vorm van 'socialisme op zijn Chinees'. Maar tot nu toe werkt die, en dat telt.

8.Hoe zie je de toekomst van China ?

De verdere economische, technologische en politieke opkomst van China is zeer waarschijnlijk. Problemen met vervuiling die vandaag ernstig zijn, zullen ze wel kunnen oplossen, maar de opwarming van de aarde is andere koek: die bedreigt op langere termijn de leefbaarheid van het land, in het bijzonder de voedselvoorziening; China wordt in de kortste keren willens nillens een voorloper in de strijd tegen de opwarming. De sociale en politieke evolutie is ook een vraagteken: op langere termijn de balans in evenwicht houden tussen markteconomie en planning, tussen de belangen van miljonairs, werknemers, boeren en zelfstandigen, is geen sinecure. Je moet de Chinese pers maar nalezen om te zien dat daarover uiteenlopende meningen zijn binnen en buiten Partijkringen.

We put China in your life!