8 vragenbak met Veerle De Vos

1. Wanneer en hoe kwam je voor het eerst in je leven in contact met China ?

Na mijn studies in 1993, toen ik door het VVOB Vlaamse Vereniging voor Ontwikkelingssamenwerking en Technische Bijstand werd uitgestuurd naar Wuhan, in de provincie Hubei. China werd toen nog algemeen beschouwd als een ontwikkelingsland en ik ging er Engels geven aan universiteitsstudenten. Ik kon kiezen tussen Vietnam en China, en hoewel Vietnam een comfortabelere optie leek zeker vergeleken met Wuhan heb ik geen moment getwijfeld. China intrigeerde mij en ik ben echt vertrokken met het doel om dat land te doorgronden. Of dat gelukt is weet ik niet, maar ik heb tijdens die 2 jaar wel het hele land doorkruist: Van Harbin naar Yunnan, van Nanjing tot in Xinjiang en Tibet.

2. Wie was de eerste Chinees in je leven?

Het meisje van de Waiban het Foreign Affairs Office van de universiteit. Ze stond me op te wachten op de luchthaven in Beijing en duwde me meteen kordaat in een taxi. Drie dagen lang deelde ik met haar een hotelkamer, woonden we een aantal officiële welkomstceremonies bij en vermits het voor haar ook de eerste keer in Beijing was deden we snel nog wat sightseeing, van de Verboden Stad naar de Muur. Die eerste dagen in Beijing hebben een heel bijzondere indruk nagelaten. Het was eind augustus en dus verschrikkelijk heet en dat gecombineerd met jetlag en al die nieuwe indrukken en geuren, onvergetelijk. Dat meisje van de Waiban is trouwens één van mijn beste vriendinnen geworden. Enkele jaren geleden, toen ik voor de VRT in Beijing was met één of andere prinselijke missie, is ze me komen opzoeken. We hebben opnieuw een kamer gedeeld.

3. Waaruit bestaat je huidige China ervaring ?

Na mijn Wuhan ervaring ben ik nog een paar keer teruggeweest als reisleidster voor de Vereniging België-China. Sinds 2001 reis ik er elk jaar wel een paar keer heen als journalist, met Vlaamse of federale ministers, met zakendelegaties, met de prins of de koning. Meestal beperken die reizen zich tot de grote steden, Beijing, Shanghai, Guangzhou. Ik heb intussen alle fabrieken van Picanol en Bekaert minstens 2 keer van binnen en buiten gezien, denk ik. Meereizen als journalist op officiële missies in China is redelijk comfortabel: je komt in aanraking met heel veel mensen, Vlaamse zakenmensen met een goede kennis van China en Chinese functionarissen. Tussendoor heb je tijd om ook met gewone Chinezen te praten en dat zonder de risico's die Chinese journalisten lopen. In mei 2008 heb ik verslag uitgebracht vanuit het aardbevingsgebied in de buurt van Chengdu en ben ik opnieuw in Xinjiang geweest.

4. Wat maakt China zo verschillend van de rest van de wereld?

Vorig jaar ben ik voor het eerst terug in Wuhan geweest, na meer dan 10 jaar. De manier waarop die stad op 10 jaar tijd een metamorfose heeft ondergaan is voor mij symbolisch voor China. Hele wijken zijn platgewalst, nieuwe wegen getrokken, 3 extra bruggen over de Yangtze, minstens 2 metrolijnen in aanbouw, volledig vernieuwde universiteitscampussen, ongelooflijk. Enkel de Yangtze lag nog op dezelfde plaats, plus de extra vervuiling natuurlijk. De snelheid waarmee dat gebeurt, de kordaatheid, de planning en lange termijnvisie die daarmee gepaard gaat, daar valt je mond van open. Tegelijkertijd wordt daar natuurlijk ook een prijs voor betaald: alles moet wijken voor de vooruitgang, ook de eigen geschiedenis en het patrimonium. De belangen van individuele burgers moeten vaak sneuvelen voor het grotere belang.

5. Waarin ligt het "anders zijn" van Chinezen ?

Het feit dat het individu veel minder belangrijk is dan bij ons, dat vind je zelfs terug in de taal, Chinezen gaan veel minder vaak het onderwerp van een zin beklemtonen dan wij. Wij beginnen zeer veel zinnen met "IK", bij Chinezen is dat "Wij, Chinezen"?" of "Ons moederland" . De verbondenheid met China vind je ook terug bij Chinezen die al jaren geëmigreerd zijn naar het buitenland, het is een soort navelstreng die je niet kan doorknippen. Hun enorme flexibiliteit ook, de offers die ze kunnen brengen om hogerop te geraken in het leven, dat heeft me ook altijd gefascineerd. Ik herinner me een jong Chinees koppel, ergens in een barre uithoek van Tibet, langs de weg. Ze waren een restaurantje begonnen in een soort tent waar ze kookten voor truckchauffeurs die op weg waren naar Lhasa. Eén wok hadden ze, één gasbrandertje, de ingrediënten kwamen uit de lading van de passerende chauffeurs. Maar het eten was om duimen vingers van af te likken, een memorabele maaltijd.

6. Hoe heeft China je leven veranderd?

Het heeft mijn wereldbeeld bijgesteld. Ik ben naar China vertrokken met het idee dat het Westen het middelpunt van de wereld was en dat wij de rest van de wereld heel wat te leren hadden. Na 2 jaar China was ik daar niet meer zo zeker van: ik werd geconfronteerd met een cultuur die zichzelf superieur beschouwde en een land dat zichzelf letterlijk als ?middelpunt van de wereld? ziet. Die confrontatie vond ik bijzonder leerrijk en verfrissend. De zin voor initiatief, het doorzettingsvermogen, het geloof in een betere toekomst contrasteert heel erg met het fatalisme en cynisme dat bij ons vaak in de lucht hangt. Na een verblijf in China heb ik vaak het gevoel dat de tijd hier bij ons stilstaat. Tegelijkertijd zit er ook een soort hardheid in de Chinese maatschappij waar ik soms van schrik.

7. Wat hebben Chinezen je bijgeleerd?

Nederigheid. Het besef dat niemand "de waarheid" in pacht heeft, ook wij niet. Het besef dat wij in het Westen en dat geldt zeker ook voor journalisten de wereld met een heleboel vooroordelen benaderen. Dat wat wij als "ideale wereld" beschouwen niet voor iedereen het ideaal is. Dat er verschillende manieren zijn om eenzelfde doel te bereiken. Dat wij de rest van de wereld niet noodzakelijk de les moeten gaan lezen. Maar toch ook dat mensen mensen zijn, overal ter wereld. Uiteindelijk streeft iedereen hetzelfde na, uit wat voor culturele achtergrond je dan ook komt.

8.Hoe zie je de toekomst van China ?

China zal verder gaan op de ingeslagen weg en zal doorgaan met steeds meer mensen uit de armoede te halen. Intussen zal het ook steeds duidelijker een stempel drukken op de rest van de wereld, niet vanuit een bepaalde ideologie maar om zijn eigen belangen veilig te stellen. Terwijl wij bakkeleien over de zin en onzin van onze ontwikkelingshulp in Afrika, leggen de Chinezen wegen aan, bouwen oliepijplijnen en diepen havens uit. En denken ze creatief na over hoe ze de milieuvervuiling in hun land kunnen tegengaan. Een heel interessante vraag is hoe de Chinese overheid zal omgaan met zijn steeds welvarendere en mondigere bevolking. Komen er na die economische hervormingen ook politieke hervormingen? Wat gaat China doen met de pers, die nu al vecht met de grenzen van de censuur? En met burgers die hun politici ter verantwoording willen roepen? En wat met het onverwerkte verleden waar veel mensen nog mee rond lopen? Het wordt bijzonder boeiend om te zien hoe dat allemaal zal evolueren.

Luister naar Radio1 waar vaak China reportages te beluisteren zijn, in De Ochtend en Vandaag.

We put China in your life!